Türk Dövlətləri Təşkilatı (Türk Şurası, Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Şurası) 3 oktyabr 2009-cu il tarixində imzalanmış Naxçıvan Sazişi ilə təsis edilmişdir. Azərbaycan təşkilatın dörd qurucu ölkəsindən biri kimi, yarandığı ilk gündən türk dünyasının inteqrasiyasında aparıcı və strateji rol oynayır. Ölkəmizin TDT çərçivəsindəki çoxşaxəli fəaliyyəti siyasi, iqtisadi, logistik, humanitar və təhlükəsizlik istiqamətlərini əhatə edir.
Siyasi dialoq və zirvə görüşləri çərçivəsində Azərbaycan mütəmadi olaraq ali səviyyəli platformalara ev sahibliyi etmişdir. Ölkəmizdə TDT-nin Qəbələ (2013 - III Zirvə Görüşü), Bakı (2019 - Naxçıvan sazişinin 10 illiyinə həsr olunmuş VII Zirvə Görüşü) və yenidən Qəbələ (2025 - XII Zirvə Görüşü) sammitləri uğurla təşkil olunmuşdur. Müntəzəm görüşlərlə yanaşı, Azərbaycan regional və qlobal böhranlar zamanı da operativ təşəbbüslərlə çıxış etmişdir. Belə ki, ölkəmizin təşəbbüsü ilə pandemiyaya həsr olunmuş Fövqəladə Videokonfrans (2020), Türkiyədəki zəlzələyə dəstək məqsədli Ankara Sammiti (2023) və post-münaqişə dövrünün regional reallıqlarını əks etdirən qeyri-rəsmi Şuşa görüşü (2024 - Qarabağ Bəyannaməsi) keçirilmişdir. Həmçinin TDT-nin beynəlxalq əlaqələrinin güclənməsi kontekstində Budapeşt (2025) kimi xarici platformalarda da Azərbaycan ən yüksək səviyyədə təmsil olunmuşdur.
İqtisadiyyat, ticarət və biznes əlaqələrinin şaxələndirilməsi məqsədilə Azərbaycan TDT çərçivəsində biznes mühitinin yaxşılaşdırılmasına davamlı töhfə verir. Astana, İstanbul və İssık-Kul platformalarında nazirlər səviyyəsində keçirilən mütəmadi görüşlər və sahəvi işçi qrupları vasitəsilə üzv ölkələr arasında ticarət dövriyyəsinin artırılması hədəflənir. İstanbul (2014) və Naxçıvan (2014) Biznes Forumları, eləcə də Türk İnvestisiya Fondunun yaradılması təşəbbüsləri çərçivəsində regional sahibkarlığa birbaşa dəstək təmin olunur.
Nəqliyyat, logistika və gömrük dəhlizləri sahəsindəki əməkdaşlıq xüsusi strateji çəkiyə malikdir. Azərbaycan Trans-Xəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutunun (Orta Dəhliz) əsas tranzit qovşağıdır. Bu çərçivədə Bakı, Samsun və Aktau limanları arasında birbaşa əlaqələr yaradılmış, nəqliyyat nazirlərinin ilk rəsmi iclasına (2013) məhz Bakı ev sahibliyi etmişdir. Xəzər və Qara dəniz keçidlərinin nizamlanması, həmçinin Naxçıvanda əsası qoyulan gömrük əməkdaşlığı (2012) ilə maneəsiz və sadələşdirilmiş gömrük dəhlizlərinin qurulması davam etdirilir. Zəngəzur dəhlizinin gələcək logistik potensialı da bu gündəliyin əsas prioritetlərindəndir.
Humanitar, mədəniyyət və təhsil inteqrasiyası istiqamətində ortaq türk kimliyinin qorunması və təbliği üçün mühüm layihələr icra olunur. Azərbaycan TÜRKSOY, qərargahı Bakıda yerləşən TÜRKPA və ölkəmizin təşəbbüsü ilə yaradılmış Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu ilə sıx əməkdaşlıq edir. Təhsil sahəsində Orhun tələbə mübadiləsi, Türk Universitetlər Birliyi və Türk Akademiyasının birgə tarix dərslikləri layihələri dəstəklənir. Dünyadakı türk diasporlarının birgə fəaliyyət strategiyası isə ilk dəfə Bakıda keçirilən I Forumda (2013) qəbul edilmişdir.
Regional təhlükəsizlik və Qarabağın bərpası məsələsində TDT üzv dövlətləri hər zaman Azərbaycanın suverenliyini və ərazi bütövlüyünü birmənalı şəkildə dəstəkləyiblər. Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin beynəlxalq hüquq çərçivəsində həlli TDT-nin Astanada qəbul edilən Beşinci Zirvə Görüşünün Bəyannaməsində (2015) və sonrakı sənədlərdə qəti şəkildə vurğulanmışdır. 44 günlük İkinci Qarabağ müharibəsindəki tarixi Qələbədən sonra Azərbaycan Prezidenti TDT tərəfindən “Türk Dünyasının Ali Ordeni” ilə təltif edilmişdir. Hazırda türk dövlətlərinin işğaldan azad olunmuş ərazilərin bərpasındakı iştirakı, qardaş ölkələr tərəfindən infrastruktur və mədəniyyət layihələrinin inşası ilə uğurla davam edir.